Lozi Version

BIBLE FOR TODAY, CHRISTIAN ADVISORY HEALTH SERVICE 

HIV/AIDS – TUKISO YA MULIMU – (GOD’S PLAN)

 

Wo, ki ona feela mukwa Zambia ika isileleza kwa AIDS.

Kusepa Mulimu(Simuluho 2:17; Lipina 18:30). Ku ba ni tumelo ku Mung’a bupilo ya lilato ka ku susueza ku bea Bupilo bwa hao kaufela za ku ku swalela libi ni lifoso zeo mutu ufi kamba ufi aliezize. 

Kupa Mung’a Bupilo, mi usepisa kutakula libi hamoho cwalo ni takazo ze tisa sibi mwa lipilu za luna. Mi hape Mung’a Bupilo ubulezi kuli uka lusileleza kwa libi ni kuli lu utwisise milao ya hae ka lilato(Joani1 1:9). 

Haiba luba ni takazo ze tuna ya ku sepa Mulimu, yena uka lu susueza kueza lika ze lukile ni ku lufa maata a ku eza a si bata.  Milao ya Mung’a Bupilo ki lisepiso.  Mi sepiso kaufela ya ezize ka mukwa wa mulao ki sihozo sa lusiyezi,  Mi kuli lukale ku ikola sihozo se ku zwelela ku Ndata Luna ya kwa lihalimu, lu lu kela ku “pepiwa sinca”. 

Mi haselu li mwa lubasi lwa Mulimu, foo se luna ni maata aku sutelela kwa lubona lwahae ka tapelo ni ku laleka kupo ya luna ku Jesu, yena muzamaisi ni muyemeli wa luna.  Ha luzamaya ka sepo ni buinyazo, kupo ya luna ikafiwa haiba izamaelela mwa muhato ni takazo ya Mulimu. 

Kanti maata a Mulimu ki sika mang’i?; mi luafumana cwang’i?.  Sapili, maata a lwa aboni bakenisa kuli Mulimu Ndate ungile mwana hae wa libanda kuli ato itwesa libi za lifasi kaufela bakenisa luna, le ki lilatolelisa feli. 

Lilato la Mulimu ali ku ambekile liku susueza ku tusa baba zielehile kuli ni bona ba zibe mufulumala wa lilato la Mulimu. Mi ki swanelo ya ku kupa mpo ye ya lilato ka tapelo.  Jesu uize, batu ba lukela ku lapela nako kaufela ka tundamo(Luka 18:1). 

Ha lukopana ni bana ba haboluna lu ba tuse kuli bukiti boo bu imezwa lipilu za bona lu bu ambeke ku Jesu yo a kona kufamaata kuba ba fokola boo lufumana mwa lifasi kwa mautu a Jesu, ku yena a kuna se si pala.  Balatiwa, haiba Mulimu u lu latile cwalo, ni luna he lulukela kulatana(Joani 1 4:11)

 

MOYA OMUNDE (SIMULUHO 1:6-7)

Moya okenile ofuka ki wa butokwa ni moya ofitile fa liwate kapa mushitu wa katulusa.  Mu lukela ku buyela ka butungi ili kubapula maswafu ka zazi ni zazi.  Kakusasana hamuzuha, mubuyele ka butungi luli, mi mu swale mubuyelo, mu tuhele kubuyela inze mu kutumani. Mu kutele kutele mukwa woo ka mashumi amabeli. 

Papali ye, itusa ku zwisa masila mwa mali. Mi ha mulobezi maswafu alukela ku siyala inge a kwaluluzwi, mbumbi kapa maliha musike mwa zuba, mu ambuke milyani kaufela ya sikuwa ye fa mioko sihulu yani ye bulaya likokwani.

 

LIPAPALI (SIMULUHO 2:15 , BAROMA 1:17)

Lipapali ze tiseza kuli mubili wa mina ube ni maata ki zona ze tokwahala. Mu kale ka bunyinyani mi mu ekeze kwa nako ku fitela muka fita fa mizuzu ye mashumi amalalu hang’wi ka zazi. 

Kuzamaya ni yona ki papali yende,  ku kala ka bunyinyani ku fitela mu ka kwanisa libima ze ketalizoho.  Mu kene mwa bafu ye cisa ka mizuzu ye mashumi amabeli mi mu sazwa feela mwa teng’i, mu isele mezi abata. 

Ha ku konahala mu sike ku itusisa mulola kono mu ikubule ka sipongi fa mubili kaufela mu sika kena kale mwa bafu.  Muyeme ni ku ina kaku otoloha, mi niha muzamaya muzamaye inge mu otolohile hande sina mo mu bonela mupokola kapa musole.

 

LIZAZI (SIMULUHO 1:16, MATEU 13:43)

Lizazi lina ni lituso ze ng’ata kwa mubili.  Lifa mubili vitamin D yeo itusa ku tiisa masapo mi hape litusa moya o olu buyela kuli uswalane hande ni mali.  Mu kale ku inanga mwa lizazi ka mizuzu nyana ku fitela mu ka kwanisa ku ina ka mizuzu ye mashumi amane ka zazi. 

Mu ambuke ku ciswa ki lizazi kusabisa ku kula cansa ya litalo mi hape mu sikaca lico ze na ni mafula ze cwalo ka manjarine.

 

KUPUMULA (SIMULUHO 2:2-3, LIPINA 27:14)

Mu like ka tata kutaha kwa bulobalo inge mulukuluhile kwa pilu.  Musike mwaca ahulu a muya kwa bulobalo.  Mu itute mikwa ye minde yeo ika mitiseza pumulo. 

Ku kena mwa mezi a futumala hande ha mu inzi bukaufi ni ku lobala ki kokunde kufita kunwa mapilusi aku lobala.  

Nako yende ya ku lobala ki mwa hala 20:00 – 21:00 hrs.  Nako yeo mutu alobalanga ka butungi ka kutala ki ka 21:00 kuya ka 24:000hrs.

 

MEZI (SIMULUHO 2:10, JOANI 4:14)

Mubili u tokwa mezi kuli ubeleke hande.  Ha ku konahala munwe mezi a zwetiselizwe kapa mezi a zwa mwa musima otungile.  Mu like kunwa ma lita amalalu ka zazi, mi mu ekeze haiba mufufulelwa. 

Mezi a kenile aka matafaza mubili wa mina.  Muno zamayanga ni mezi ko muya kaufela.  Munwe mezi musa zuha feela, likomoki ze peli mi mufutumala wa ona alikane ni mufutumala wa mwandu. 

Aku konahala mu hamulele lemune mwa teng’i mi hape munwe mezi mwa hala akuca lico.  Mu tuhele kunwa mezi amu bona kuli se ku siyezi mizuzu ye mashumi amalalu ku fita fa nako yakuca lico mi hape mu yeme hora ase mu felize kuca musa nwi mezi. 

Mu tuhele kunwa mezi nako asi atumezi ya ku lobala ili kuli mu ipumulele hande ku sina ku zuha busihu.  Mu sike mwa nwa sifi kapa sifi hamuca lico.

 

KUPILA KA TIKANYO ( SIMULUHO 2:16-17, EZE 44:23)

Mu ambuke lika kaufela ze kona kutiseza butata mibili yamina. Mu tuhele kwai, bucwala,kofi,makokakola ka mifuta yaona ni tea. Mu sike mwanwa nwa kapa kuca lico za mezi makaza kakuli lico ze lifa mba musebezi omutuna. 

Mu sike mwa ca nama ni zeinzi mwa macapa.  Lico za mufuta o litiseza cansa.  Mu sike mwa ca mai.  Mu sike mwa ca lico mo kuna ni vinegar, ili tomato sauce, pickles, mayonnaise, salad dressing. 

Mu sike mwa itusisa ma spices.  Mu sike mwa ca mbilimbili.  Musike mwa itusisa baking soda kapa baking powder.  Muce sinkwa seo si yemisizwe ka yeast kapa hydrogen peroxide. 

Mu fukuze hahulu kuca mafula.  Margarine yona ki mbamba.  Mu sike mwa ca swikili mwa mifuta ya yona.  Mu yolise swikili ka linosi kapa molasses.  Muce ka tikanyo.

Musike mwa ca lico za mifutafuta ka nako iling’wi, mifuta yemilalu kapa yemine kulikani.  Muce ka linako mu sanwi mezi.  Mutafune ka ku iketa ili kuli mati akopane ni sico.  Mati ki mulyani otiseza kuli lico li kaehe hande.  Mu sike mwa kopanya miloho ni litolwana fa mucelo ulimunwi.

Mu yemele lihora ze keta lizoho mwa hala lico, mba ni yona itokwa ku pumula.  Kuca habeli kazazi ki ko kunde mi linako zende ki 8:00hr nika 14:00hrs.  Lico lilukela ku kaiwa mutu asika ya kwa bulobalo.  Mu sike mwa ca mwahala linako za kuca kono munwe fela mezi.

 

ZE MATAFAZA MUBILI (SUMULUHO 1:29, JER 15:16)

Mu ambuke lico za sikuwa ze kailwe hahulu mi mukete lico sakata zeo limatafaza mubili.  Munwe vitamin C ka bung’ata mi muce sikoto sa nyanisi ya garlic ka zazi. Mu anye litali la sihopani(aloe vera) ka zazi. 

Muce litolwana, miloho, lipeu, manawa, bubeke bwa mbonyi ni zeng’wi cwalo ze bukelezwi hande.  Lico ze omile ni zona kizende.  Bubeke bo bu sazo sitwa ki bo bunde hahulu.  

Mu apeye mwa lipoto za lisipi kapa magilasi ising’i lipoto za aluminium.  Mu apeyele fa masitofu nima oven.  Ki ko kunde kuca hahalu lico ze sika tatehiwa mi ni haiba ze tokwa ku tatehiwa ku lica fela calo kulukile.

 

MUFUKULO (Breakfast)

Bubeke bo bu tatehilwe cwalo ka se sing’wi ka zeo inge mauza,rice ye sika cokolwa, ma oats, bulolo kapa mabele. Fa teng’i mu ekeze litolwana (apples,orange). Mu ekeze bupi bwa ndingo, simbangala kapa almonds.

Mu  ekeze fa teng’i lipeu za sunflower, litoze za namundalangwe kapa sessame ze kailwe bupi mi sipimo ki luswana lululumwi lo lunyani.

 

MULALELO:

Bubeke bwa likobe, rice, buhobe(mbonyi, mauza) kapa makwili a tatehilwe mwa mezi kapa manawa a manca a tatehilwe.   Matali a miloho a sika tatehwa a lettuce, celery,carrot, raddish, mbilimbili ye tala ni cabbage ye ng’ata. 

Fahalimu a zeo mu sele fa teng’i mulo o pangilwe fa mezi a lemune a kopani ni linosi.  Sinkwa silukela ku pangiwa fa buloto bo bu kwanile.

 

SA KUEZA HAIBA UIKUTWA KULI U KENWU KI BUTUKU BWA HIV

Uye kwa sipatela ku yo itatubisa, usike wa ekeza ku hasanya butuku, uipee mwa mazoho a Mulimu mi ui tusise mikwa ye keta lizoho ka ye milalu ku kala hamoho ni tukiso ya Mulimu.

Mi haiba a mu sika utwisisa kapa mu bata ku ekeza kwa zibo yamina mu ng’olele kwa:

 

BIBLE FOR TODAY CHRISTIAN ADVISORY HEALTH SERVICE

PO BOX 50656,

LUSAKA. ZAMBIA